تَعْظيمُ الْكَعْبَةِ عَلى آدَمَ - عليه‌السّلام - . » « 1 » در بيست و پنجم ذى القعده ، رحمت از آسمان نازل شد و نيز [ وجوب ] تعظيم كعبه بر حضرت آدم - عليه‌السّلام - نازل گرديد . جمع بندى آيات و روايات وارده در بسط يمين از زير كعبه از همه آيات و روايات و دعاى فوق ، به طور اجمال ، چهار مطلب استفاده مىشود : 1 . خلق كعبه ؛ 2 . خلق زمين آن ؛ 3 . بسط خلق زمين ؛ 4 . رحمت بودن آن‌ها . امّا ذكر از نزول كعبه و خلق زمين و بسط آن از زير كعبه ، ممكن است به حساب ذكر از عظمت آن باشد و اما ذكر از نزول رحمت و رحمت نخستين كه بر زمين نهاده و نشر شده ، ممكن است به اعتبار ، هم كعبه و هم خلق زمين باشد و بعيد نيست كه مراد از رحمت نيز ، رحمت رحمانيّه و رحيميّه باشد ؛ چرا كه از كعبه و زمين ، مطلقاً هر دو رحمت را مىتوان انتظار داشت . بستگى تام ظهور همه اشياء به عالم امر و ملكوت نكته‌اى كه بايد هر خواننده‌اى به آن توجّه داشته باشد ، اين است كه ظهورات تمام مخلوقات مجرّده و ماديّه - اعمّ از ذى شعور و غير ذى شعور - همگى بستگى به عالم امر و ملكوتشان دارد كه هرگز كنار از آن‌ها نيست و آن ، همان اسامى و صفات الهى مىباشد . اگر چه ظاهراً و به حساب اسباب و مسبّبات ، كثرت و تعدّد در آن‌ها ديده مىشود ؛ پس اگر در آيات « مَدَّ الْأَرْضَ » و در روايات تعبيرات ديگر شده ، به حساب ظاهر امر وجهت سببى و مسبّبى آن‌ها است ؛ ولى به حساب باطن امر ، مشكلى را نمىتوان به حساب اراده‌ى كامله الهى براى تحقق يافتن زمين كعبه و غيره تصوّر نمود ، تا بگوييم خداوند چگونه آن را كشيد و بسط داد ، چنان كه سه جمله ديگر : « فالِقُ الْحَبَّةِ ، وَ صارِفُ اللَّزِبَةِ ، وَ كاشِفُ الْكُرْبَةِ » نيز شاهد بر اين است كه مقام اراده كامله و اسامى و

--> ( 1 ) . وسائل الشيعه ، ج 7 ، ص 332 ، باب 16 ، حديث 9 .